Zatrzymanie przez Policję – prawa osoby zatrzymanej i pomoc adwokata

Opublikowane przez Mariusz Stelmach
Zakuwanie w kajdanki

Zatrzymanie przez policję może być początkiem dalszych czynności procesowych, w tym przesłuchania, przedstawienia zarzutów czy postępowania w sprawie tymczasowego aresztowania. Osoba zatrzymana ma jednak określone prawa, z których może korzystać już od pierwszych chwil pozbawienia wolności. Ich znajomość ma znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania.

W sytuacji zatrzymania warto jak najszybciej skontaktować się z obrońcą. Adwokat w sprawie zatrzymania przez policję może pomóc w ocenie legalności tej czynności, a także przygotowaniu osoby podejrzanej do dalszych czynności procesowych. Fundamentalne staje się szybkie działanie, ponieważ pierwsze przesłuchanie może mieć znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy. W kancelarii Adwokata Mariusza Stelmacha w Szczecinie również w przypadku takich spraw jest prowadzona pomoc.

Spis treści

Kiedy może grozić zatrzymanie przez policję?

Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości. Ponadto do postaw zaliczają się przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym – np. o popełnieniu przestępstwa mniejszego kalibru. Zalicza się tutaj również sytuacje, gdy sprawca przestępstwa zostaje złapany na gorącym uczynku lub bezpośrednio po zdarzeniu np. za kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu, drobne kradzieże, naruszenie nietykalności cielesnej czy przestępstwa o charakterze chuligańskim.

Przepisy przewidują także szczególne podstawy zatrzymania w sprawach dotyczących przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej. Zwłaszcza jeśli przestępstwo zostało popełnione przy użyciu broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu. Policja może zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie popełnienia takiego przestępstwa oraz obawa jego ponownego popełnienia. W określonych przypadkach zatrzymanie jest obowiązkowe.

Sam fakt zatrzymania przez policję nie oznacza jeszcze, że dana osoba zostanie tymczasowo aresztowana. O dalszym toku postępowania decydują okoliczności konkretnej sprawy oraz spełnienie przesłanek wymaganych przez przepisy.

Jak powinno przebiegać zatrzymanie przez policję?

Osoba zatrzymana powinna zostać niezwłocznie poinformowana o przyczynie zatrzymania oraz przysługujących jej prawach. Wśród nich znajduje się prawo do skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego, prawo do złożenia oświadczenia albo odmowy jego złożenia, a także prawo do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania. Zatrzymany ma również prawo do dostępu do pierwszej pomocy medycznej.

Z zatrzymania sporządza się protokół. Powinny znaleźć się w nim między innymi dane osoby zatrzymanej, dane funkcjonariusza dokonującego zatrzymania, a także dzień, godzina, miejsce oraz przyczyna zatrzymania. W protokole zamieszcza się również oświadczenia złożone przez zatrzymanego oraz informację o udzieleniu mu pouczenia o przysługujących prawach. Odpis protokołu należy doręczyć zatrzymanemu.

Niezwłocznie po zatrzymaniu policja powinna podjąć czynności związane z zebraniem niezbędnych danych oraz zawiadomić prokuratora. Jeżeli zachodzą podstawy do zastosowania tymczasowego aresztowania, dalsze czynności mogą prowadzić do skierowania do sądu wniosku o zastosowanie tego środka.

Pomoc dla osób zatrzymanych – jakie mają prawa?

Osoba zatrzymana nie traci swoich praw procesowych. Przepisy zapewniają jej między innymi możliwość skorzystania z pomocy profesjonalnego obrońcy.

Najważniejsze uprawnienia zatrzymanego obejmują:

  • prawo do kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym;
  • prawo do bezpośredniej rozmowy z obrońcą;
  • prawo do złożenia oświadczenia albo odmowy jego złożenia;
  • prawo do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania;
  • prawo do dostępu do pierwszej pomocy medycznej;
  • prawo do złożenia zażalenia na zatrzymanie;
  • prawo do żądania zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości zatrzymania.

Na żądanie zatrzymanego policja powinna niezwłocznie umożliwić mu kontakt z wybranym adwokatem lub radcą prawnym. Przepisy przewidują również możliwość bezpośredniej rozmowy z prawnikiem. W wyjątkowych sytuacjach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zastrzec swoją obecność podczas takiej rozmowy.

Zażalenie na zatrzymanie

Jeżeli osoba zatrzymana uważa, że pozbawienie jej wolności byłoby niezasadne, nielegalne albo przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, może złożyć zażalenie do sądu. Sąd rejonowy właściwy według miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania rozpoznaje je niezwłocznie. Jeżeli stwierdzi bezzasadność albo nielegalność zatrzymania, zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Właściwe sformułowanie zarzutów dotyczących zatrzymania ma znaczenie dla oceny całej czynności. W razie wątpliwości warto skonsultować sprawę z obrońcą, czyli adwokatem, który specjalizuje się w zatrzymaniach przez policję.

Zatrzymanie na zarządzenie prokuratora

Prokurator może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej albo podejrzanego. Jest to możliwe między innymi wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że dana osoba nie stawi się na wezwanie w celu przeprowadzenia określonych czynności albo będzie w bezprawny sposób utrudniać postępowanie.

Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie może nastąpić również wtedy, gdy zachodzi potrzeba niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego. Po doprowadzeniu zatrzymanego przeprowadza się zaplanowane czynności. Jeżeli nie ma podstaw do dalszego pozbawienia wolności, osoba zatrzymana powinna zostać zwolniona.

W przypadku podejrzenia, że może dojść do zatrzymania, pomoc prawna może zostać zorganizowana jeszcze przed wykonaniem tej czynności. Zgłaszając się do prawnika w przypadku zatrzymania przez policję, może on w takiej sytuacji podjąć działania odpowiednie do etapu sprawy i dostępnych informacji.

Zarządzenie prokuratora o zatrzymaniu i przeszukanie wykonuje Policja lub inne organy w zakresie swych właściwości, jeżeli ustawa uprawnia je do zatrzymywania osoby, a są to: Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowa Administracja Skarbowa, Centralne Biuro Antykorupcyjne oraz Żandarmeria Wojskowa.

Jak długo może trwać zatrzymanie przez policję?

Czas zatrzymania jest ograniczony przepisami. Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania. Zwolnienie powinno nastąpić również wtedy, gdy w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania osoba nie zostanie przekazana do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Jeżeli zatrzymany zostanie przekazany do dyspozycji sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania, musi zostać zwolniony, jeżeli w ciągu kolejnych 24 godzin nie doręczono mu postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania albo nie ogłoszono mu tego postanowienia na posiedzeniu przeprowadzonym w przewidzianym prawem trybie.

Oznacza to, że w przypadku postępowania zmierzającego do zastosowania tymczasowego aresztowania ustawowe terminy wymagają rozpatrywania łącznie. Nie można sprowadzać ich wyłącznie do prostego stwierdzenia, że zatrzymanie może trwać maksymalnie 72 godziny. Przepisy stanowią również, że ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne.

Dlaczego warto skontaktować się z prawnikiem w sprawie zatrzymania przez policję?

Pierwsze godziny po zatrzymaniu mogą być wiążące, jeśli chodzi o przebieg postępowania. Warto wiedzieć, że zatrzymany może mieć kontakt z adwokatem jeszcze przed wykonaniem istotnych czynności procesowych. Obrońca może pomóc w ocenie sytuacji, wyjaśnić przysługujące prawa oraz przygotować klienta do przesłuchania.

Ustanowienie obrońcy może nastąpić również z inicjatywy innej osoby działającej w imieniu podejrzanego. Dzięki temu rodzina może podjąć próbę zorganizowania pomocy prawnej nawet wtedy, gdy zatrzymany nie ma możliwości samodzielnego skontaktowania się z adwokatem. Na podstawie upoważnienia udzielonego przez inną osobę adwokat może ustalić jednostkę policji lub prokuratury, w której znajduje się aktualnie zatrzymany (jeśli nie jest ona znana osobie upoważniającej), odbyć z nim rozmowę, a co najważniejsze uczestniczyć w pierwszym przesłuchaniu i przedstawieniu zarzutów – co może mieć niebagatelne znaczenie dla całego postępowania.

Podstawa prawna: art. 244-248 ustawy Kodeks postępowania karnego.

Jeśli uważasz, że zatrzymanie było niezasadne albo w jego trakcie naruszono Twoje prawa, możesz skontaktować się z adwokatem Mariuszem Stelmachem telefonicznie lub drogą mailową. Kancelaria udziela pomocy osobom zatrzymanym oraz tymczasowo aresztowanym na terenie województwa zachodniopomorskiego, w tym przede wszystkim w Szczecinie i wszystkich dzielnicach miasta, od Prawobrzeża aż po Lewobrzeże czy północ.

Potrzebujesz profesjonalnego wsparcia prawnego?

Każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia i skutecznej strategii. Skonsultuj swój problem i zyskaj pewność oraz bezpieczeństwo prawne.

Umów rozmowę